Terug

Mijn ouders drinken toch zelf ook maandag 5 januari 2015

De 18-jarige Thera verschijnt op het podium en stift haar roze lippen. Ze neemt een grote slok wodka uit een fles. De leerlingen gaan wat rechterop zitten. Thera kijkt ze uitdagend aan. Recht in de ogen. “Zelfverzekerd”, noemt een van de meisjes uit het publiek haar later. De leerlinge in kwestie heeft blijkbaar nog niet door dat Thera stiekem heel onzeker is en dit camoufleert door stoer gedrag. Thera is een van de hoofdrolspelers in de jongerenvoorstelling Hot Spot over alcohol en drugs. Een realistisch verhaal over zuipen, vriendschap en feesten. Ze laat zien dat als je 18 bent, je nog steeds onverantwoord met zaken kunt omgaan. Ook de 16-jarige Alex die veel schreeuwt en een grote mond heeft, denkt dat veel zuipen erbij hoort en indruk maakt op z’n vrienden. Alex kent zijn grenzen niet. Hij zuipt, kotst en gaat knock out. “Kennen jullie in het echt mensen zoals hij?”, wordt aan de leerlingen gevraagd. “Jaaaaa”, komt er uit de zaal. “En wat doen jullie dan?” Er ontstaat een lacherige sfeer, die verstomt zodra Joy aan het woord is.

De 14-jarige Joy draagt een groot geheim met zich mee. Haar vader is dood. Hij was een alcoholist: “Als je zoveel zuipt zoals mijn vader dan ga je dus dood.” Ik zie een paar leerlingen onrustig bewegen op hun stoel. Naderhand wordt hen gevraagd of ze wel eens iets in hun familie hebben meegemaakt, waarbij het uit de hand liep door alcohol. Minstens een vierde van de handen gaat aarzelend omhoog. Zo, die hakt er even in. Dit gaat veel verder dan op jonge leeftijd al je grenzen aangeven bij alcohol. Ouders hebben een voorbeeldfunctie. En waarom zou je alcohol laten staan als je vader of moeder het ene glas na het andere achterover slaat. Dan is het toch heel normaal om te drinken?! De afspraken met ouders blijken vaak niet helder te zijn. De jongeren zijn er duidelijk over. “Mijn ouders drinken toch zelf ook. Als ze het verbieden, gaan we het stiekem doen. Als ze er open over zijn en vrijheid geven, kun je er beter mee omgaan.”

De acteurs zetten een geloofwaardig spel neer. Het leven voor jongeren is een balans tussen jezelf zijn en je conformeren aan je omgeving. Eerlijk zijn en soms een leugentje om bestwil ophangen. Niet belerend willen overkomen, maar toch bij jezelf blijven in wat je zegt en wat je doet. Jaro, de even oude vriend van Alex, en zijn jongere zusje Fay worstelen met het feit of ze drank nu eigenlijk wel echt zo lekker vinden. Fay: “Ik drink niet omdat ik nog geen achttien ben.” Joy: “Niemand is achttien.” Fay: “Ik drink gewoon niet, omdat ik het smerig vind. Oké?!” Joy: “Moet jij weten.” Een scene uit de voorstelling. Ruim 45 jongeren in de leeftijd van 15 jaar kijken geboeid naar wat er daar op het podium gebeurt. “Als je zelf niet wil, waarom doe je het dan?”, zegt een leerlinge later vrij fel tegen Joy. Het lijkt wel of ze niet in de gaten heeft dat het maar fictie is. Dit is precies de reden waarom de acteurs, na afloop als ze in gesprek gaan met de jongeren, in hun rol blijven. Het blijkt geloofwaardig. Hierdoor komt het échte gesprek op gang. “Joy doet het zelf, ze had ook nee kunnen zeggen!”, reageert een leerling naar de gespreksleider.

Een meisje bestijgt schoorvoetend het podium en speelt mee in een ‘terugspeelscène’. Knap hoe ze goed voor zichzelf opkomt, duidelijke vragen stelt en helder haar mening verwoordt. “Weet ik veel”, zegt een jongen een paar keer als er een vraag aan hem wordt gesteld. Hij vindt het eng om zichzelf bloot te geven ten overstaan van z’n klasgenootjes. Het einde van de voorstelling is in zicht. Gespreksleider Eva, die uit haar overtuigende rol als Thera is gestapt, vat de opmerkingen van het jonge publiek nog eens kort samen. Bij overhalen gaat het mis. Iedereen moet zijn eigen keuzes maken en duidelijk grenzen aangeven. Jezelf zijn binnen vriendschap is belangrijk. Eerlijkheid van ouders helpt heel erg. Het draagt er allemaal aan bij dat zaken niet escaleren en uit de hand lopen door alcohol, te veel alcohol. De vmbo-leerlingen knikken bevestigend en worden wat rumoeriger. Het is ook al bijna 12.00 uur. Hoog tijd voor een kleffe boterham met pindakaas. Lekker kletsen over ogenschijnlijk belangrijkere dingen zoals vriendjes, kleding en voetbal.