Terug

Ineens ging ik stotteren, had weinig vertrouwen in mezelf. dinsdag 6 september 2016

"De eerste keer dat ik een voorstelling van PlayBack moest spelen en na afloop een gesprek zou leiden vond ik vreselijk spannend. Ik voelde me als een koorddanser boven bijtend vuur". Inmiddels werkt Baue een jaar als gespreksleider van PlayBack bij Like: de voorstelling over pesten. Hoe is het om dagelijks op middelbare scholen over pesten te praten? Lees het verhaal van gespreksleider Baue:

"Mijn moeder zegt: je bent pas stoer als je jezelf bent," oppert een leerling op de achterste rij. "Wat is 'jezelf zijn', volgens jou?" vraag ik me af.
Het meisje krijgt het benauwd en plots stromen de tranen over haar wangen. Tranen waar hoogstwaarschijnlijk een verhaal achter schuilgaat. Ze verontschuldigt zich en samen met een docent verlaat ze vervolgens de ruimte.

Ik laat het rusten en stel de vraag opnieuw, maar dit keer aan de groep. Sommige van hen hebben hun eigen ideeën over 'jezelf zijn'; zeggen wat je wilt, kleding dragen die je zelf leuk vindt. Ondertussen in mijn hoofd koppel ik de vraag terug naar mezelf, wat is naar mijn mening 'jezelf zijn'? Is dit voor iedereen anders? Of bestaat er een overkoepelend antwoord? Bestaat het überhaupt, jezelf zijn, of is deze in de Jaren 60 verzonnen term een manier om onszelf uniek te vinden? Niet jezelf-zijn zien we als iets negatiefs, is je werkelijke ik dan de goedheid zelve?

Een jaar eerder, de eerste dag dat ik ging optreden als gespreksleider van PlayBack, voelde ik mij weer net als toen. Voor het eerst sinds acht jaar betrad ik een middelbare school. Inmiddels centimeters groter, levenslessen wijzer, ervaringen rijker en bovendien geen onderwijsleerling meer, maar toch bekroop mij datzelfde gevoel als wat ik toentertijd als tiener dagelijks met me meedroeg. Wat vinden ze van mij? Doe ik het wel goed? Loop ik raar? Had ik iets anders moeten aantrekken? Praat ik vreemd? Doe ik ertoe? Als een koorddanser boven bijtend vuur. De eerste keer dat ik een voorstelling van PlayBack moest spelen en na afloop ook nog eens een gesprek zou gaan leiden - iets wat ik voorheen nog nooit had gedaan - vond ik vreselijk spannend. En toch wilde ik hier staan, ons verhaal vertellen, luisteren naar de verhalen van de leerlingen, het onderwerp pesten bespreekbaar maken.

In het verleden ben ik zowel gepest als de pester geweest, ik kan mij dus in beide 'rollen' verplaatsen en weet hoe het is om je eenzaam te voelen en welke keuzes je dan maakt om sterk over te komen. Hoewel ik realiseer dat ik inmiddels op 27-jarige leeftijd dichter tot mezelf ben gekomen, op dat moment, voor die enorme groep leerlingen van zestig man, raakte ik mezelf weer even kwijt - wat 'mezelf zijn' of 'mezelf kwijtraken' dan ook inhoudt. Ik ging stotteren, had weinig vertrouwen in mezelf - daar heb je die benaming weer - en ik was ervan overtuigd dat deze taak beter was besteed aan een ander.

Een jaar PlayBack is verstreken, met knikkende knieën een school binnenlopen doe ik allang niet meer. Natuurlijk blijf ik mij bezighouden met de vraag of ik mijn werk naar behoren doe, maar laat mij door bepaalde onzekerheden niet uit het veld slaan. De reacties van de leerlingen zijn alles behalve angstaanjagend; ze zijn onder de indruk van het verhaal, identificeren zich met de karakters, doen actief mee met het gesprek en zijn dankbaar dat er geluisterd wordt naar hun visie. Al strookt deze soms niet met het standpunt van een ander, toch zien we bij iedere terugspeel-scène dat de leerling op zijn of haar manier de wil heeft en de moed toont om op te komen voor Zoë (het karakter dat in het verhaal slachtoffer wordt van pesterijen). Ook blijkt tijdens elk nagesprek dat bij iedereen wederzijds respect hoog in het vaandel staat en beloven ze hun klasgenoten waar nodig tot steun te zijn. "Want iedereen moet zichzelf kunnen zijn op school."

Ik stel mijn laatste vraag: hoe kan jíj ervoor zorgen dat de sfeer gezellig blijft en iedereen zich goed voelt in de klas? Na een hoop geruststellende antwoorden als 'lief zijn voor elkaar' en 'niemand buitensluiten', geef ik het meisje van de achterste rij als laatste het woord. Ze heeft intussen haar tranen gedroogd, is geruisloos teruggekomen en op haar stoel gaan zitten. "Iedereen in zijn waarde laten," spreekt ze luid.

En daar klonk ineens het antwoord op mijn eerder gestelde vraag wat 'jezelf zijn' betekent. Ik doel hier niet op de woorden die ze zojuist gebruikte maar eigenlijk op de wijze hoe zij haar gezicht laat zien; ze stelt zich kwetsbaar op door haar eigen optiek te verkondigen, raakt even van slag, droogt haar tranen en krabbelt terug om alsnog hetgeen te kunnen zeggen wat op haar hart ligt. Een moment waarin ik haar even heb mogen leren kennen en dat waardering bij mij oproept. En niet alleen bij mij; wat volgt is een stilte in de zaal, een stilte waarin iedereen zwijgend zijn respect toont voor diens klasgenoot, een respect dat zich aansluitend uit in een daverend applaus.

Interesse in Like op jouw school? Neem contact op met de accountmanagers van PlayBack: info@tgplayback.nl.